Một gia đình có thể chi hàng trăm nghìn USD cho con du học, rồi mới nhận ra tấm bằng không đi kèm quyền ở lại. Canada, Úc và New Zealand đều tốt cho tương lai của con — nhưng du học và định cư là hai chiến lược khác nhau, và khoản chi lớn nhất đôi khi không phải tiền đầu tư.
Sau khi tốt nghiệp, liệu con có được ở lại làm việc? Cha mẹ có thể cùng sinh sống lâu dài? Và nếu muốn định cư cả gia đình, nên bắt đầu chuẩn bị từ lúc nào?
Đây là những câu hỏi cần được xem xét trước khi chọn quốc gia, bởi du học và định cư là hai chiến lược khác nhau. Khi mục tiêu chuyển từ du học sang định cư lâu dài, khác biệt không chỉ nằm ở chất lượng giáo dục hay chi phí, mà ở khả năng được cấp thường trú, thời gian phải sống thực tế và mức độ sẵn sàng thay đổi cuộc sống của cả nhà.
Canada: giáo dục hấp dẫn, nhưng con đường doanh nhân đã đổi

Canada có lợi thế về hệ thống giáo dục, môi trường đa văn hóa và quyền lợi dành cho thường trú nhân. Tuy nhiên, chính sách nhập cư dành cho doanh nhân đã thay đổi đáng kể.
Chương trình Start-up Visa liên bang tạm dừng tiếp nhận hồ sơ mới từ ngày 30/6/2026. Các hồ sơ đã được tiếp nhận hợp lệ trước đó tiếp tục được xử lý.
Doanh nhân quan tâm đến Canada hiện cần đánh giá những lựa chọn khác, như chương trình doanh nhân của tỉnh bang hoặc Quebec, tùy điều kiện cụ thể. Không có một mức đầu tư chung bảo đảm quyền thường trú trên toàn Canada.
Yếu tố quan trọng khác là nghĩa vụ cư trú: người có PR thông thường cần ít nhất 730 ngày trong mỗi giai đoạn năm năm để duy trì tình trạng, với một số ngoại lệ được pháp luật công nhận.
Canada phù hợp với gia đình thực sự muốn sinh sống, học tập và phát triển lâu dài tại đây, không phải chỉ giữ thẻ trong khi vẫn sống hoàn toàn ở Việt Nam.
Úc: không còn đơn giản là đầu tư để định cư

Úc hấp dẫn gia đình Việt nhờ giáo dục, môi trường sống và cộng đồng người Việt phát triển. Nhưng cần hiểu rõ một thay đổi lớn: chương trình Business Innovation and Investment Program (BIIP), gồm các diện visa 188 cho doanh nhân và nhà đầu tư, đã đóng cửa với hồ sơ mới từ ngày 31/7/2024.
Hiện Úc có National Innovation Visa (subclass 858), dành cho cá nhân có thành tựu đặc biệt được quốc tế công nhận, gồm một số doanh nhân và nhà đầu tư đổi mới sáng tạo. Đây là diện thường trú theo cơ chế được mời nộp hồ sơ, không phải chương trình chỉ cần chuyển một khoản tiền cố định.
Ngoài ra, gia đình có thể đánh giá các diện tay nghề hoặc bảo lãnh phù hợp với hồ sơ thực tế. Với doanh nhân, chiến lược định cư Úc cần bắt đầu từ năng lực cá nhân, thành tích kinh doanh và điều kiện di trú, thay vì chỉ từ ngân sách đầu tư.
Úc phù hợp với gia đình sẵn sàng xây dựng cuộc sống lâu dài, khi cha mẹ có hồ sơ nghề nghiệp hoặc kinh doanh đáp ứng một lộ trình thường trú hiện hành.
New Zealand: hai lựa chọn đầu tư và kinh doanh rõ ràng hơn

Trong ba nước, New Zealand hiện có những lộ trình đầu tư và kinh doanh đáng chú ý nhất cho người có năng lực tài chính.
Active Investor Plus Visa có hai nhóm. Growth: đầu tư tối thiểu 5 triệu NZD trong ba năm, hiện diện tối thiểu 21 ngày trong thời gian đầu tư. Balanced: đầu tư tối thiểu 10 triệu NZD trong năm năm, hiện diện thông thường 105 ngày, có thể giảm theo điều kiện đầu tư bổ sung. Đây là diện cấp quyền cư trú, cho phép hướng đến Permanent Resident Visa sau khi hoàn thành nghĩa vụ.
Với doanh nhân muốn trực tiếp điều hành công ty, Business Investor Visa là lựa chọn khác: đầu tư tối thiểu 1 triệu NZD vào doanh nghiệp đang hoạt động, có thể xin cư trú sau ba năm; hoặc 2 triệu NZD, có thể xin cư trú sau 12 tháng. Diện này yêu cầu tham gia điều hành thực tế, đáp ứng điều kiện nhân sự và hiện diện ít nhất 184 ngày mỗi năm trong giai đoạn áp dụng.
Một lộ trình dành cho nhà đầu tư muốn ít ngày có mặt; lộ trình còn lại dành cho doanh nhân sẵn sàng trực tiếp kinh doanh tại New Zealand.
Đặt ba quốc gia cạnh nhau
| Tiêu chí | Canada | Úc | New Zealand |
|---|---|---|---|
| Lộ trình doanh nhân/đầu tư | Tỉnh bang hoặc Quebec; Start-up Visa liên bang tạm dừng | BIIP đã đóng; National Innovation Visa tuyển chọn | Active Investor Plus và Business Investor |
| Mức đầu tư | Tùy chương trình | Không có mức cố định cho NIV | Từ 1 triệu NZD (Business Investor); 5 triệu NZD (Active Investor Plus) |
| Hiện diện | PR thường 730 ngày/5 năm | Tùy loại visa | Từ 21 ngày/3 năm; 184 ngày/năm với Business Investor |
| Phù hợp với | Gia đình muốn sống lâu dài | Hồ sơ khớp diện hiện hành | Nhà đầu tư vốn lớn hoặc doanh nhân điều hành |
Các mức đầu tư chưa gồm toàn bộ phí hồ sơ, chi phí kinh doanh, sinh hoạt hay nghĩa vụ tài chính khác. Điều kiện từng diện cần kiểm tra tại thời điểm nộp hồ sơ.
Khoản chi lớn nhất đôi khi không phải tiền đầu tư
Với nhiều gia đình doanh nhân, vấn đề khó nhất không phải khả năng chi trả, mà là một hoặc cả hai cha mẹ có thể dành bao nhiêu thời gian ở nước ngoài mà không ảnh hưởng đến công việc tại Việt Nam.
Một gia đình đủ tài chính cho con học tại Canada chưa chắc sẵn sàng đáp ứng nghĩa vụ cư trú để giữ PR. Một doanh nhân yêu thích Úc chưa chắc có hồ sơ phù hợp National Innovation Visa. Ngược lại, nhà đầu tư vốn lớn chưa muốn chuyển nơi sống có thể cân nhắc Active Investor Plus, còn người muốn trực tiếp điều hành doanh nghiệp có thể đánh giá Business Investor.
Gia đình cũng cần tính học phí, bảo hiểm, nhà ở, nghĩa vụ thuế và chi phí duy trì cuộc sống tại hai quốc gia.
Đầu tư lớn không đồng nghĩa với ổn định nếu gia đình chưa có kế hoạch cư trú và tài chính dài hạn.
Cho con du học trước, hay định cư cả nhà?
Nếu mục tiêu chủ yếu là để con tiếp cận giáo dục quốc tế, du học có thể là bước phù hợp mà không cần cả nhà thay đổi nơi cư trú. Nhưng nếu cha mẹ muốn con có cơ hội sống, làm việc và xây dựng tương lai lâu dài ở đó, đánh giá lộ trình thường trú từ sớm sẽ giúp gia đình chủ động hơn.
Visa du học không bảo đảm quyền làm việc sau tốt nghiệp hay quyền thường trú. Những quyền này phụ thuộc chính sách và điều kiện của từng nước.
Quốc gia phù hợp nhất không nhất thiết là nơi có trường nổi tiếng nhất hay chương trình đầu tư đắt nhất. Đó là nơi gia đình đáp ứng được cả ba yếu tố: giáo dục cho con, quyền cư trú lâu dài và khả năng duy trì cuộc sống ổn định của cha mẹ.
Chuẩn bị tương lai cho con không có nghĩa cả nhà phải chuyển đi ngay hôm nay. Điều quan trọng là chọn một lộ trình mà gia đình thực sự theo đuổi được đến cùng.
EMMAI GLOBAL
Phân tích & Chiến lược Quốc tế
From Vietnam to Global
Bài viết mang tính tham khảo, không phải tư vấn pháp lý. Quy định có thể thay đổi.

Gia đình toàn cầu
Một gia đình toàn cầu cần bao nhiêu quốc gia?

Gia đình toàn cầu
Nhận thẻ cư trú chỉ là bước đầu: Làm sao duy trì quyền định cư cho cả gia đình?

Gia đình toàn cầu
Có thẻ xanh hoặc cư trú nước ngoài rồi, thuế của gia đình thay đổi thế nào?

Gia đình
Tôi muốn chuẩn bị điều tốt nhất cho con. Nhưng không có nghĩa con phải chọn điều đó.
